Ukierunkowana rozmowa jako technika oceny sprawności językowej i komunikacyjnej w schizofazji

Nowe perspektywy badawcze i paradygmaty diagnostyczne

Rozmowa jest jedną z podstawowych form komunikacji językowej, umożliwiającą nie tylko przekazywanie informacji, ale także nawiązywanie i podtrzymywanie relacji społecznych. Szczególnego znaczenia nabiera ona w ocenie osób z zaburzeniami psychicznymi, u których trudności językowe i komunikacyjne ujawniają się najpełniej właśnie w toku interakcji społecznych.

Schizofrenia to choroba mózgu, która dotyczy około 1% populacji. Do charakterystycznych jej objawów należą urojenia i halucynacje, prowadzące do dezorganizacji zachowania. Następstwem choroby są także apatia, izolacja społeczna, zaburzenia funkcji poznawczych, trudności z nauką i pracą, problemy w budowaniu relacji społecznych (Gałecki, Szulc 2018). Farmakoterapia pomaga załagodzić psychotyczne objawy choroby, jednak często pacjentom doskwierają pozostałe skutki schizofrenii, w tym zaburzenia językowe – schizofazja. Terapia logopedyczna, jako jedna z metod oddziaływań niefarmakologicznych, może złagodzić objawy schizofazji.
Schizofrenia jako złożona choroba psychiczna nie tylko niesie za sobą wyraźne objawy psychotyczne, ale także wpływa na funkcje poznawcze, w tym zdolności komunikacyjne jednostki. Jednym z fascynujących aspektów schizofrenii jest występowanie schizofazji, terminu używanego do opisania charakterystycznych zaburzeń językowych towarzyszących tej chorobie. Według Tomasza Woźniaka „schizofazja to zaburzenie mowy, które charakteryzuje się zanikiem spójności wypowiedzi, jej dezintegracją na poziomie pragmatycznym, semantycznym i formalnogramatycznym” (Woźniak 2008, s. 314). Badacz zwraca uwagę, że w większości przypadków schizofazja wiąże się z utratą komunikacyjnej funkcji języka, szczególnie w przewlekłych postaciach schizofrenii (ICD–10, F.20) (Woźniak 2008).

POLECAMY

Ryc. 1. Piramida potrzeb Maslowa
Źródło: opracowanie własne na podstawie Motywacji i osobowości Abrahama Maslowa (Warszawa 1990).

Za najbardziej typowe fenomeny językowe występujące w schizofrenii uznaje: ubóstwo treści, które jest również dziwaczne i niezrozumiałe, perseweracje, mówienie do rymu, tworzenie neologizmów, które są oparte na podobieństwie brzmienia. Czynności mowy łączą się z procesami myślowymi. Wskazuje się dwie kategorie zaburzeń: 

1. Zubożenie myślenia, na które składają się objawy negatywne według Nancy Andreasen, takie jak:

  • uproszczenie struktury składniowej wypowiedzi,
  • zubożenie w strukturach wypowiedzi ich zawartości informacyjnej,
  • liczne perseweracje.

2. Dezintegracja myślenia, w której naruszeniu ulega struktura rozu...

Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Forum Logopedy"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!

Dołącz do 5000 + czytelników, którzy nieustannie pogłębiają swoją wiedzę z zakresu pracy z podopiecznym z zaburzeniami mowy.

Otrzymuj co 2 miesiące sprawdzone narzędzia do pracy dla logopedów i neurologopedów. Rozszerzaj swój warsztat pracy z podopiecznym z różnorodnymi zaburzeniami mowy.

700 artykułów online
11 lat doświadczenia
Dostęp online i offline
70 numerów archiwalnych
5 filmów szkoleniowych
50 autorów – specjalistów
Forum Logopedy • Prenumerata już od 399 zł/rok

Przypisy

    Logopeda, oligofrenopedagog oraz terapeuta osób w spektrum autyzmu. Absolwentka studiów magisterskich na kierunku logopedia z audiologią na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Pracuje w przedszkolu specjalnym, gdzie prowadzi terapię dzieci w spektrum autyzmu, oraz w gabinecie logopedycznym, w którym pracuje z dziećmi z opóźnionym rozwojem mowy i zaburzeniami artykulacyjnymi. W pracy badawczej koncentruje się na schizofazji.

    POZNAJ PUBLIKACJE Z NASZEJ KSIĘGARNI