Sprawność narracyjna w cukrzycy typu 2 – analiza przypadku

Podejmując się badania sprawności narracyjnej, należy odpowiedzieć sobie na pytanie: co stanie się przedmiotem jej analizy – tekst opowiadania czy proces tworzenia narracji. W wypadku samego tekstu narracja traktowana jest jako już gotowy produkt i jako taki analizowana (Propp 1976, Gülich, Raible 1979), jeśli jednak przyjmowana jest koncepcja narracji jako procesu, należy ją rozumieć jako integralną część interakcji między mówcą a słuchaczem (Jefferson 1978; Sacks, Goldman, Chaille 1985; Michaels 1983; Bokus 1984) oraz jako budowanie wspólnego dyskursu między mówcą a słuchaczem (Cuff, Hustler 1981; Meng 1987; McNamee 1979; Shugar, Bokus 1988). 
Na gruncie logopedii ocenę sprawności narracyjnej przeprowadza się zwykle na podstawie opowiadania, które wymaga umiejętności porządkowania zdarzeń w następstwie czasowym, oraz opisu, który wiąże się z ujmowaniem zjawisk w relacjach przestrzennych (Grabias 2019). Barbara Bokus bada narrację w perspektywie poznawczej i proponuje metodę analizy opowiadania, nawiązując do koncepcji Williama Labova i Joshuy Waletzky’ego. W strukturze narracji Barbara Bokus wyróżniła: (1) sytuacje odniesienia (układ stosunków między elementami, które tworzą środowisko w danym momencie), (2) linię narracji (sytuację odniesienia, uporządkowany przez narratora ciąg zmian rzeczywistości powiązanych chronologiczne i (lub) przyczynowo-skutkowo lub teleologicznie), (3) pole narracji (sytuacje odniesienia, które odzwierciedlają to, co w określonym czasie działo się w przestrzeni kontrolowanej przez narratora): a) pejzaż akcji – obszary rzeczywistego działania przedmiotów, b) pejzaż świadomości – obszary hipotetycznego działania podmiotów, (4) przestrzeń narracyjną – stany rzeczywistości odniesieniowej ujęte w czasie i prezentowane przez narratora ze względu na różne podmioty występujące w jednym obszarze lub w różnych obszarach, które narrator wyodrębnia z przestrzeni i zestawia ze sobą (Bokus 1991). 
Narracja może dotyczyć różnych sytuacji narracyjnych, z których każda wymaga odmiennego wysiłku umysłowego oraz innych sprawności językowych. Stanisław Grabias wyodrębnił trzy rodzaje takich sytuacji: (1) rzeczywistość aktualnie postrzegana (np. opowiadanie historyjki obrazkowej), (2) rzeczywistość projektowana na podstawie doświadczeń z przeszłości (np. opowiadanie filmu) oraz (3) rzeczywistość projektowana w przyszłości (np. opowiadanie o planowanych wydarzeniach na ferie) (Grabias 2019). 

Zaburzenia językowe i poznawcze w cukrzycy typu 2

Badania dotyczące powiązań cukrzycy i zaburzeń funkcji poznawczych objawiających się pod postacią MCI (łagodnych zaburzeń funkcji poznawczych) od pewnego czasu znajdują się w kręgu zainteresowań badaczy (Derkac...